Wybrańcy – Steve Sem-Sandberg

Monumentalność Wybrańców w połączeniu ze świadomością tematyki książki może być bolesnym ciosem. Przy pierwszym zetknięciu, wiele wskazuje bowiem na to, że będzie to lektura przygniatająca ciężarem materii. Steve Sem-Sandberg ma jednak wielki dar, dzięki któremu przez jego zbeletryzowany dokument płynie się jak przez każdą świetnie skonstruowaną powieść.

Autor podejmuje się spisania historii dzieci kalekich, upośledzonych fizycznie i umysłowo, ciężko chorych neurologicznie, zwanych wybrańcami. W myśl idei przyświecającej II wojnie światowej – idei czystości rasy – osoby te zamykane były w szpitalu w Spiegelgrundzie, który teoretycznie ma za zadanie ich leczyć, w praktyce zaś, przy pełnym błogosławieństwie führera, powoli je zabija, uprzednio stosując serię brutalnych badań i eksperymentów. Jest to zatem wstrząsający przykład masowej eutanazji czy jak kto woli - egzekucji. 

Książka pomyślana została tak, by całość osnuć wokół historii życia pacjentów szpitala, na wzór których stworzona została na wpół fikcyjna postać chłopca, który przeżył  – Adriana –  oraz siostry od początku pracującej u boku kolejnych lekarzy – Anny Katschenki. Ich losy są splecione – zarówno w rzeczywistości szpitalnej, jak i później, już podczas powojennych procesów ujawniających dramatyczne wydarzenia mające miejsce w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym w austriackim Spiegelgrundzie. Chłopak, wcale nie tak bardzo ociężały i opóźniony jak sądzono, poradził sobie z trudną codziennością w szpitalu, wielokrotnie udowadniając (na przykład podczas ucieczki), że niełatwo będzie go ugiąć.

Wybańców czyta się bardzo dobrze. Zdziwieni? Wszystko to za sprawą autorskiej narracji. Ton jest reporterski, suchy, surowy i odarty z emocji, jednak właśnie dzięki takiemu przedstawieniu faktów, historia robi na odbiorcy tym większe wrażenie. To, co musiały przeżywać dzieci, z których oczyszczony miał być naród, było horrorem.

Lekturze stale towarzyszy wyparcie, bez którego nie sposób byłoby przez nią przebrnąć. Czytelnik stale „zapomina”, że opisane wydarzenia zdarzyły się naprawdę. Gdy jednak raz po raz brutalnie to sobie przypomina, czuje przejmujące dreszcze, włos jeży mu się na głowie, a wściekłości ukierunkowanej na sprawców nie ma końca. Tych momentów nie jest jednak wiele, książka bowiem wciąga tak bardzo, że z łatwością można oszukać mózg, który ma wrażenie, że czyta o świecie zmyślonym, w którym to brutalność stoi na porządku dziennym, stąd łatwo się z nią pogodzić. Ten sposób czytania sprawia, że lekturę bardziej niż emocjonalnie przeżywałam rozumowo. Wszystko działo się na poziomie racjonalnym, wyzuta byłam z emocji, co nie tyle świadczy o znieczulicy, ile  o tym, jak przejmująca jest to opowieść, jak bardzo trzeba oszukiwać samego siebie, by z bezsilności lektury nie porzucić i dotrwać do końca, poznając losy wybrańców.

Polecam, lojalnie ostrzegając: nie będzie łatwo.

Read More

blog, dzieci, eutanazja, idea czystości rasowej, II wojna światowa, opinia, recenzja, Steve Sem-Sandberg, Tania Książka, Wybrańcy, Wydawnictwo Literackie

Czy lekarz może decydować o życiu pacjenta? Etyka pod lupą (Złączeni – Carol Cassella )

Będąc rodziną chorego w szpitalu, chcemy, by lekarz zajmował się naszym bliskim jak najlepiej i jak najdłużej. Patrząc jednak z pewnej perspektywy, obserwując wydarzenia nagłaśniane przez media, zastanawiamy się: jak daleko może posunąć się lekarz? W którym miejscu kończy się jego odpowiedzialność za pacjenta? Co może zrobić, by ratować mu życie, ale nie przekreślać jego woli co do postępowania w razie przypadków granicznych?

Carol Collins te i inne pytania natury etycznej stawia w swojej książce, plotąc wokół nich fabułę daleko wykraczającą poza nasze wyobrażenia (i pewnie doświadczenia) pracy lekarskiej.

Gdy do szpitala w Seattle trafia ofiara wypadku – kobieta niemająca przy sobie żadnych dokumentów, doktor Charlotte bardzo stara się jej pomóc i za wszelką cenę utrzymać przy życiu, przywracając podstawowe funkcje narządów przynajmniej do czasu zgłoszenia się rodziny. Jej stan jest krytyczny, a rokowania bardzo złe. Mijają tygodnie, a mimo intensywnych działań mediów i policji, bliscy nadal się nie zgłaszają. Odnaleziono jedynie męża – ten jednak, jako jeden z głównych podejrzanych, nie ma zamiaru stawiać się w szpitalu. Niespodziewanie NN identyfikuje partner Charlotte – okazuje się, że pacjentka jest jego dawną miłością. Razem z obecną partnerką postanawia on wyruszyć na poszukiwanie rodziny NN, by prosić ich o identyfikację oraz decyzję w sprawie dalszych losów nieprzytomnej pacjentki.

Mimo powagi tematu i dość sprawnego splecenia dwu wątków praktycznie ze sobą niewspółgrających – postawy lekarskiej, pracy zawodowej i granic odpowiedzialności doktora z sytuacją rodzinną pacjentki i przeszłością tejże oraz męża Charlotte, po lekturze zostałam pozostawiona z tak zwanymi mieszanymi uczuciami czytelniczymi.  Czytało się ją sinusoidalnie – raz płynnie, innym razem z oporem, a nawet z lekkim znudzeniem. Miałam też wrażenie, że wątek obyczajowy stłumił motyw sygnalizowany jako główny – a więc granicę odpowiedzialności lekarskiej oraz kontrowersyjną eutanazję w przypadku znaczących uszkodzeń neurologicznych. Pytania o to kto ma decydować o życiu lub śmierci, o to czy wchodzenie w  kompetencje Pana Boga jest aby na pewno pożądane, czy organizm nie powinien sam za siebie zdecydować nie wybrzmiały należycie – słychać je niczym echo, wyciszone zostały przez opowieść o przeszłości pacjentki i jej życiu.

To ona jest – moim zdaniem – podkreślona bardziej. Dwutorowo prowadzona narracja pozwoliła na takie rozłożenie akcentów: historia Bo (jak nazywała Ericka pacjentka Charlotte) i Rainey wskazuje na ich silną więź, niemijającą mimo upływu lat i kilkakrotnego rozejścia się ich dróg. Historia Charlotte jest smutniejsza – podkreśla nie więź, a samotność; nie bliskość, a dystans. Obie opowieści uzupełniają się, tym bardziej, że brak tu jakiejkolwiek linearności i chronologii – wątki się przeplatają, snują dowolnie, powolnie oświetlając życia bohaterów. Podoba mi się symbolika zakorzeniona w mitologii – tytułowi ‘złączeni’ odsyłają do Kastora i Polluksa – bliźniaczych synów Zeusa. Po co wprowadzono ich wątek? Niech to pozostanie (póki co) tajemnicą.

Dobra opowieść, w której zabrakło jednak pewnej dynamiki. Dylematy moralne, etyczne, filozoficzne, dotykające genetyki i – w  ogromnej mierze – szeroko rozumianej odpowiedzialności to najmocniejsze strony tej książki. I dla nich warto tę historię poznać. Nie jest to najmocniejsza powieść klubowa, z całą pewnością stanowi jednak doskonały punkt wyjścia do burzliwej dyskusji. Także o chorobach, które - póki rzadkie - zdają się nas nie dotyczyć i nie obchodzić. O momencie, w którym 1% statystyk staje się udziałem naszych bliskich.

 

Cząstka ciebie /   Pęknięte odbicie / Ostatnie pięć dni / Sekret mojego męża /Dobry ojciec / Wracajmy do domu / Nie odchodź / Miasto z lodu / W słusznej sprawie /  To, co zostało / Słowa pamięci / Już czas / Wbrew sobie 

Read More

blog o książkach, Carol Collins, egzemplarz recenzencki, etyka lekarska, eutanazja, Kobiety To Czytają, książka, moralność, opinia, recenzja, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, złączeni

Zanim się pojawiłeś – Jojo Moyes

Tytuł: Zanim się pojawiłeś
Autor: Jojo Moyes
Wydawnictwo: Świat Książki
ISBN: 9788379432134
Ilość stron: 382
Seria: Leniwa niedziela

Po lekturze tej książki długo milczałam. W głowie kłębiły mi się setki myśli, a nie chciałam, by którakolwiek z nich uleciała.

Ciężko, naprawdę ciężko pisać mi o tej powieści, bo poruszyła we mnie tak wiele skrywanych emocji, że niewykonalne wydaje mi się zebranie tych wszystkich umykających spostrzeżeń w jedną spójną wypowiedź, która byłaby wyrazicielką tego, co się we mnie kotłuje.

Jojo Moyes stworzyła świat zdominowany przez trudności życia codziennego, niebezpiecznie podobny do realiów wielu z nas, stąd pewnie jego niebywała moc oddziaływania. 

Bohaterowie: Lou i Will, to postaci jakie często mijamy na ulicy: wyrzucone poza margines – każdy z innego powodu.

Ona, to dziewczyna niezamożna, dobijająca trzydziestki i wciąż niepewna swej przyszłości. Właśnie straciła pracę w kawiarni, a bez wykształcenia i innego doświadczenia nie potrafi znaleźć dla siebie niczego odpowiedniego. Jej chłopak Patrick stanął na granicy obsesji, spowodowanej przygotowaniami do maratonu, a ona sama staje w obliczu obowiązku bycia jedną z głównych żywicielek rodziny. Szczęśliwie, matka Willa, pani Traynor poszukuje właśnie opiekunki dla swojego syna.

Kiedyś ambitny biznesmen, w wolnych chwilach czerpiący z życia pełnymi garściami, nieulękniony i spragniony ekstremalnych przygód, dziś na skutek wypadku zostaje przykuty do wózka inwalidzkiego z czterokończynowym niedomaganiem, bez szans na wyleczenie. Jego życie zmienia się diametralnie – nie tylko ze względu na brak możliwości bycia tak samo aktywnym, jak dotychczas, lecz przede wszystkim przez wzgląd na pełne litości spojrzenia dawnych znajomych.

Will traci sens życia i podejmuje decyzje o eutanazji. Na skutek próśb rodziców godzi się na ostatnie pół roku życia, w którym towarzyszyć ma mu Lou. To ona jest ostatnią nadzieją Traynorów na odwiedzenie ich syna od samobójczych myśli. Okazuje się jednak, że ich relacja wykroczy daleko poza przewidywany związek opiekunka-chory, co dla każdego stanie się milowym krokiem naprzód.

Nie jest to bynajmniej kolejna romantyczna opowieść o dwójce ludzi wyrzuconych poza nawias życia, cudownie siebie odnajdujących, żyjących długo i szczęśliwie. Choć jest wzbogacona o sztafaż romantyczno-miłosnych elementów, są one niejako marginalnym dodatkiem do tego, co dzieje się w głębi tej powieści. Tak naprawdę bowiem to lekcja radości życia, gotowości na wielkie poświęcenie i ogromna lekcja pokory oraz szacunku dla wyborów drugiego człowieka, bez względu na to, jak bardzo byłyby one dla nas bolesne i niezrozumiałe.

Dawno nie spłakałam się tak na żadnej książce. I pomyśleć, że miała to być leniwa niedziela! Do tej pory słowa te kojarzyły mi się z ciepłą, lekką lekturą, a tej lekką nazwać nie można. Dostarcza zbyt wielu wzruszeń, całego wachlarza emocji, sprawia, że łzy lecą ciurkiem i nie sposób ich powstrzymać, nie ma możliwości zapanowania nad naturalnymi reakcjami. I wcale nie dlatego, że to jakaś ckliwa i cukierkowata historia niepełnosprawnego i jego opiekunki. Daleko książce Moyes do takiej trywialności i błahości. To coś znaczenie więcej. To opowieść o tym, gdzie leży granica naszej wolności, o tym czy tak naprawdę możemy decydować za innych i jak sprawić, by życie było lepsze.

Nieprawdopodobny ładunek emocjonalny, nieopisana lektura. Nie czuję się odprężona, lecz przytłoczona, poturbowana, pokaleczona, ale choć w obliczu takich słów brzmi to nieprawdopodobnie – takich lektur trzeba. To swoiste katharsis, oczyszczająca moc cierpienia. Książka która porusza, bo dotyka boleśnie, nie sili się na przewidywalny i kiepski happy end. Jest  intensywna, przenikliwa, przejmująca, przyszywająca. Epitety mogłabym mnożyć, ale nie o to chodzi – rzadko zdarza mi się tak silna syntonia z bohaterami, tak pełne współodczuwanie i pełna identyfikacja mimo braku empirycznej znajomości opisywanych doświadczeń.

Autorka chwyciła mnie jak rybę na haczyk, a ja dałam się ciągnąć, mimo że wiedziałam jak to wszystko się skończy i dokąd prowadzi taka łapczywość.

Wydawca chce, by książkę tę polecać przyjaciółkom. Miejcie się więc na baczności, bo następne kilka dni to nie będzie nic innego, jak bombardowanie tą opowieścią. I robiłabym to nawet, gdyby nie wspomniano o tym na okładce. To po prostu historia, którą należy się dzielić, którą trzeba polecać i należy promować!

Rewelacyjna opowieść, warta każdej poświęconej jej minuty, każdej wylanej łzy i wykorzystanej chusteczki. Choć będą takie chwile, gdy bohaterowie wydadzą się wam niepojęcie irytujący, a sama opowieść wkurzająca do granic przyzwoitości – nie oderwiecie się od niej ani na moment. Nie będzie sekundy na złapanie oddechu, pomimo bólu, którego w pewnym momencie nie będziecie potrafili znieść. Ta historia dostarczy wam ogromu niezapomnianych wzruszeń i diametralne zmieni sposób patrzenia na świat. Zaczniecie cieszyć się tym co macie i zastanawiać czy aby na pewno wykorzystujecie drzemiący w was potencjał.

Fantastyczna.

Read More

5, emocje, eutanazja, literatura powszechna, niepełnosprawność, pomoc, praca, samobójstwo, spełnienie, śmierć, uczucia, Wydawnictwo Świat Książki, wzruszenie, życie